Je kind klaagt al een tijdje over pijn aan de knie, maar bij de huisarts of bij jou thuis valt er aan de knie zelf niets te zien. Soms wijst je kind eerder naar de lies of het bovenbeen dan naar de knie en loopt mank met weinig of geen pijn. Dit patroon zien we vaker rond de groeispurt, tussen de 10 en 15 jaar.

Herken je dit?

Signalen die kunnen wijzen op een probleem in de heup in plaats van in de knie:

• Kniepijn of pijn in de lies of het bovenbeen, zonder dat er iets mis lijkt met de knie zelf
• Mank lopen, ook als je kind weinig pijn aangeeft
• Een been dat er ineens iets korter uitziet, of een voet die meer naar buiten draait
• Klachten die geleidelijk erger worden over enkele weken, niet per se na een val of blessuremoment
• Vaker bij jongens van 10 tot 15 jaar tijdens de groeispurt, iets vaker bij kinderen met overgewicht

Zie je naast de pijn ook een afwijkend looppatroon bij je kind, dan is dat een extra reden om het niet af te wachten.

Wat er precies aan de hand is

Aan de bovenkant van het dijbeen (femur) zit een groeischijf (epifyse), de plek waar het bot nog groeit. Tijdens een groeispurt kan de kop van het dijbeen over die groeischijf gaan afglijden. In vaktaal heet dit epifysiolysis capitis femoris, of in het engels: Slipped Capital Femoral Epiphysis, vaak afgekort tot SCFE. In het Nederlands spreekt men ook wel van epifysiolyse of een loslatende groeischijf van de heup.

Dat dit als kniepijn voelt, komt doordat de heup en de knie dezelfde zenuwbanen delen. Pijn die ontstaat in de heup kan daardoor uitstralen naar de knie, zonder dat de knie zelf iets mankeert. Dit heet gerefereerde pijn en het verklaart waarom een normale knie bij onderzoek zo verwarrend kan zijn.

Er zijn twee vormen. Bij de meeste kinderen, zo’n 85 procent, glijdt de groeischijf geleidelijk af over enkele weken. Bij een kleiner deel gebeurt het acuut, vaak na een val of sportmoment. In beide gevallen geldt: wacht niet af tot het vanzelf overgaat. Risicofactoren zijn de groeispurt, jongens tussen 10 en 15 jaar en iets vaker overgewicht, factoren die de kans verhogen, geen garanties dat het misgaat.

Andere knieklachten bij kinderen, zoals groeipijn bij kinderen of Osgood-Schlatter, zitten wel echt in of rond de knie zelf. Bij SCFE voelt de knie bij onderzoek juist normaal, terwijl de bron in de heup ligt.

Het goede nieuws

SCFE komt niet vaak voor: bij ongeveer 0,5 tot 3 op de 1.000 kinderen. De meeste kniepijn bij kinderen komt door iets onschuldigers, zoals groeipijn of Osgood-Schlatter. Is het toch SCFE, dan is de behandeling een bekende ingreep met een duidelijk pad: de heupkop wordt operatief vastgezet.

De winst zit in op tijd herkennen. Hoe eerder de heupkop wordt vastgezet, hoe kleiner de kans op latere complicaties. Dat is meteen de reden om bij twijfel niet af te wachten, maar het te laten beoordelen.

Wat wij kunnen doen

Wij behandelen epifysiolysis capitis femoris niet zelf en stellen de diagnose niet met röntgen of MRI, dat gebeurt door de (kinder)orthopeed. Onze rol ligt op andere plekken.

Komt je kind bij ons voor een vraag over de voetstand of het looppatroon, dan kunnen we een atypisch looppatroon herkennen als alarmsignaal: mank lopen, een beperkte beweeglijkheid van de heup, een naar buiten gedraaide voet of een been dat korter oogt. Met een video- beweeg- en loopanalyse brengen we dat in beeld en verwijzen we door als daar aanleiding toe is. Heeft een verkeerde voet- of been stand invloed op het looppatroon en het herstel van de SCFE dan pakken we dat aan in samenwerking met een (kinder)fysiotherapeut.

Wanneer je het beter even laat bekijken

Dit is de belangrijkste sectie van deze pagina. Vermoed je SCFE, bijvoorbeeld mank lopen in combinatie met kniepijn, heuppijn of pijn in de lies of het bovenbeen bij een kind van 10 tot 15 jaar, wacht dan niet af. Neem dezelfde dag contact op met de huisarts, zeker bij een afwijkend looppatroon en laat je kind tot die tijd zo min mogelijk op het been staan of lopen.

Alarmsignalen: mank lopen, met of zonder pijn, een been dat korter oogt, een voet die naar buiten draait, een kind dat niet meer op het been kan steunen of klachten die aanhouden of verergeren.