Gaat je kind ineens hinken en wijst het naar de knie, terwijl er niets is gebeurd? Dan kan dat passen bij de ziekte van Perthes, een tijdelijke aandoening aan de heup die vooral voorkomt bij jonge kinderen. Hieronder lees je hoe je het herkent, wat er in de heup gebeurt en wanneer je naar de huisarts gaat.

Herken je dit?

Je kind begint een beetje te hinken. Niet door een val of een verstuiking, het is er gewoon en het gaat niet weg. Als je vraagt waar het zeer doet, wijst je kind naar de knie of de voorkant van het bovenbeen. Soms is de pijn er wel, soms een tijdje bijna niet. Na een dag rennen en spelen loopt je kind duidelijker mank, na rust wordt het weer wat beter. Het valt je op dat de heup stijver lijkt: hurken, de benen wijd doen of een sok aantrekken gaat stroever dan bij andere kinderen.

Dit beeld, een jong kind dat gaat hinken en kniepijn aangeeft zonder duidelijke aanleiding, kan passen bij de ziekte van Perthes. De naam klinkt zwaar en het is een aandoening die je goed door een arts wilt laten bekijken. Maar het is ook een aandoening waar kinderen doorgaans goed uitkomen.

Andere benamingen: Morbus Legg-Calvé-Perthes, Morbus Perthes, ziekte van Perthes, Ziekte van Legg-Calvé-Perthes, Juveniele osteochondritis van de heupkop of Avasculaire necrose (of aseptische necrose) van de heupkop / femurkop.

Wat er precies aan de hand is

De heup is een kogelgewricht: de ronde heupkop draait in de heupkom. Bij de ziekte van Perthes krijgt die heupkop tijdelijk te weinig bloed. Zonder voldoende bloed sterft een deel van het bot af. Het lichaam ruimt dat afgestorven bot daarna zelf op en bouwt het weer opnieuw op. In die maanden en jaren dat de heupkop opnieuw wordt opgebouwd, is hij zachter en kwetsbaarder en kan hij van vorm veranderen. Vandaar de pijn, de stijfheid en het hinken.

Waarom de bloedtoevoer tijdelijk hapert, is niet bekend. Het is geen gevolg van iets wat jij of je kind verkeerd hebt gedaan. De ziekte komt vooral voor bij kinderen tussen ongeveer 3 en 11 jaar, met de meeste gevallen rond 5 tot 8 jaar, en zo’n vier keer vaker bij jongens dan bij meisjes.

Waarom je kind pijn in de knie voelt

Dit is het punt waardoor de ziekte van Perthes vaak laat wordt herkend: het probleem zit in de heup, maar veel kinderen voelen de pijn in de knie of het bovenbeen. Dat komt doordat dezelfde zenuwbanen de heup én de knie bedienen, waardoor de pijn soms op de verkeerde plek wordt gevoeld. Een kind dat hinkt en aanhoudend over de knie klaagt, terwijl de knie er gezond uitziet, verdient daarom altijd ook een blik op de heup.

Hoe het verloopt

Het geruststellende nieuws: de ziekte van Perthes herstelt bij de meeste kinderen vanzelf. Het lichaam bouwt de heupkop opnieuw op. Wel kost dat tijd: reken op een proces van grofweg 2 tot 5 jaar, waarbij de klachten meestal in het laatste deel al duidelijk afnemen. Hoe jonger je kind is op het moment van de diagnose, zeker onder de 6 jaar, hoe groter de kans dat de heup weer bijna zijn normale, ronde vorm terugkrijgt.

De behandeling is meestal rustig en afwachtend: de heup niet te zwaar belasten, pijn zo nodig verlichten, en zorgen dat je kind soepel blijft bewegen. Zwaar springen en stoten, zoals voetbal, basketbal en verspringen, wordt vaak tijdelijk afgeraden, terwijl bewegen in het water of fietsen juist prima kan. Alleen bij oudere kinderen of een ernstiger beeld is soms een operatie nodig om de heupkop mooi in de kom te houden. Dat bepaalt de orthopeed per kind.

Naar de huisarts of orthopeed

Anders dan bij veel voet- en groeiklachten is de ziekte van Perthes iets waarbij een arts aan zet is. De huisarts beoordeelt eerst en verwijst bij een vermoeden van Perthes door naar de kinderorthopeed, die de diagnose bevestigt met een röntgenfoto van de heup en soms een MRI. Het kind blijft daarna onder controle van de orthopeed, die volgt hoe de heupkop zich opbouwt. Hoe eerder dat traject begint, hoe beter. Blijft je kind hinken of houdt de knie- of heuppijn langer dan een paar weken aan? Ga dan naar de huisarts en vraag gericht om de heup te laten beoordelen.

Wat wij kunnen betekenen

Als kinderpodotherapeut zijn wij vaak degenen die een hinkend kind of onverklaarde been- en knieklachten als eerste onder ogen krijgen. Bij Blije Voetjes kijken we naar de voeten, de benen, de knieën én het looppatroon. Zien we een kind dat mank loopt met kniepijn die niet bij de voet of de knie past, dan trekken we aan de bel en adviseren we contact op te nemen met de huisarts, want de heup hoort dan bekeken te worden. De huisarts kan van daaruit doorverwijzen naar de kinderorthopeed.

Behandelen doen wij de ziekte van Perthes zelf niet; dat hoort bij de orthopeed. Wél kunnen we naast dat traject meedenken. Een kind dat maandenlang anders loopt om de heup te ontzien, gaat vaak compenseren in de voeten, enkels en het andere been. Daar kunnen klachten uit ontstaan die we wél kunnen verlichten, bijvoorbeeld met advies over belasten en rusten of een op maat gemaakte inlegzool voor een prettiger looppatroon.

Wanneer je niet moet wachten

Ga sneller naar de huisarts, of bel dezelfde dag, bij een kind dat plotseling niet meer op het been wil staan of lopen, koorts in combinatie met de heup- of beenpijn, een heup die dik, rood of warm wordt, of pijn die ‘s nachts hevig is en niet weggaat. Deze tekenen kunnen op iets anders wijzen dan Perthes en horen snel bekeken te worden.