Zit er een harde, pijnlijke bult achter op de hiel van je kind, die vooral pijn doet in stugge schoenen, schaatsen, skeelers of na het sporten? Dan kan dat passen bij een haglundse exostose, een uitstulping van bot achter op het hielbeen. Hieronder lees je hoe je het herkent, wat het verschil is met de ziekte van Sever, wat helpt en wanneer een orthopeed nodig is.

Herken je dit?

Je kind komt thuis en trekt meteen de schoen uit. Achter op de hiel zit een harde bult, vaak rood en gevoelig. De pijn zit precies op de plek waar de rand van de schoen drukt. In stugge schoenen, schaatsen, skeelers of nieuwe sportschoenen is het erger. Op blote voeten of in zachte sloffen valt het mee.

Misschien zie je de bult al langer zitten, maar werd hij pas pijnlijk toen je kind meer ging sporten of in een groeispurt zat. Soms zit de bult aan beide hielen, ook als maar één hiel pijn doet.

Signalen die je kunt herkennen:

• Een harde, voelbare bult achter op de hiel, iets boven de plek waar de achillespees aanhecht
• Pijn en gevoeligheid bij druk van de schoenrand, vooral bij stugge hielkappen
• Roodheid of een drukplek op de hiel, soms met een zwelling bij de achillespees
• Meer pijn tijdens of na het sporten, en een stijve of pijnlijke hiel bij het opstaan na rust
• Een kind dat de schoen achter op de hiel naar beneden duwt of liever op blote voeten of in teenslippers loopt
• Soms een stijve kuit of strakke achillespees

Wat er precies aan de hand is

Een haglundse exostose is een extra uitstulping van bot aan de achterkant van het hielbeen, net boven de plek waar de achillespees vastzit. Het vakwoord is exostose; je ziet ook de naam Haglund-deformiteit of haglundse deformiteit. Het is vooral beschreven bij volwassenen. Bij kinderen en jongeren is het minder goed onderzocht, maar het wordt wel gezien bij actieve pubers, vooral bij sporten met stugge schoenen.

De bult zelf doet geen pijn. De pijn ontstaat doordat er iets tegenaan drukt of wrijft. Tussen de bult en de achillespees ligt een slijmbeurs, een klein kussentje dat wrijving opvangt. Als die in de knel komt, door een stugge schoenrand of door een pees die strak tegen de bult aan trekt, raakt de slijmbeurs geïrriteerd en gaat de hiel pijn doen. Dat heet retrocalcaneaire bursitis: een ontstoken slijmbeurs achter de hiel.

Wat er meespeelt:

• Stugge hielomsluitingen: schaatsen, ijshockeyschoenen, skeelers, skischoenen, voetbalschoenen of nette schoenen met een harde achterkant drukken precies op de bult
• Een holle voet of hoge voetboog, waardoor het hielbeen anders staat en de bult meer uitsteekt
• Een strakke achillespees of kuit, zeker in een groeispurt, waardoor de pees harder tegen de bult aan drukt
• Veel sporten en belasten, vooral op harde ondergrond of bergop
• Erfelijkheid: de vorm van het hielbeen loopt vaak in de familie

Het verschil met de ziekte van Sever is belangrijk. Bij hielpijn door de ziekte van Sever zit de pijn in de groeischijf aan de onderkant en achterkant van de hiel, en verdwijnt de klacht als die groeischijf sluit. Bij een haglundse exostose zit de pijn hoger, bij de bult, en is hij gebonden aan schoenen. De bult verdwijnt niet vanzelf als je kind uitgegroeid is. De klacht kan wel flink afnemen met de juiste aanpak. Beide klachten kunnen ook tegelijk voorkomen, dus een goede beoordeling is belangrijk.

Hoe het verloopt

Een haglundse exostose is geen gevaarlijke aandoening, maar kan hardnekkig zijn zolang er elke dag druk op de bult komt. De bult zelf blijft aanwezig, omdat het om bot gaat. Het doel is dan ook niet de bult weg te krijgen, maar de pijn en de irritatie van de slijmbeurs te laten verdwijnen.

Ook bij jongeren begint de behandeling met een aanpak zonder operatie, net zoals bij volwassenen. Het gaat om vier dingen:

• Druk van de bult halen: schoenen met een zachte, lage of uitgesneden hielkap, of een stuk zacht materiaal of een gelpad op de plek van de bult. Bij schaatsen en hockeyschoenen kan de schoen soms worden aangepast of uitgevuld
• Hielverhoging: een kleine verhoging in de schoen of zool laat de hiel iets hoger in de schoen staan, zodat de bult minder tegen de hielkap aan drukt
• Rekken en versterken: een soepele kuit en achillespees voorkomen dat de pees strak over de bult trekt. Dat doe je met rekoefeningen en opbouwende oefeningen voor de kuit
• Tijdelijk minder belasten: tijdens een pijnlijke periode kan de sportbelasting even omlaag. Daarna bouw je rustig op

Bij veel mensen neemt de pijn daarmee af. Als de klachten na maanden nog steeds het dagelijks leven of sporten hinderen, kan de (kinder)orthopeed meekijken. Een operatie, waarbij het uitstekende bot wordt weggenomen, komt pas in beeld als alles daarvoor niet genoeg helpt. Bij volwassenen wordt daar meestal minstens een half jaar behandeling aan voorafgegaan. Na een operatie duurt het weken tot enkele maanden voor weer volledig sporten mogelijk is.

Naar de (kinder)orthopeed

Voor de meeste kinderen is de kinderpodotherapeut het logische eerste aanspreekpunt, omdat schoenadvies, zolen en een goede opbouw van de belasting de basis zijn van de behandeling. Een verwijzing naar de (kinder)orthopeed, via de huisarts, past als de pijn na maanden conservatieve aanpak niet afneemt, als er twijfel is over de diagnose (een röntgenfoto kan die bevestigen), of als een operatie in beeld komt.

Wat wij kunnen betekenen

Een bult achter op de hiel past in ons vakgebied. Niet elke bult is een haglundse exostose: ook de ziekte van Sever of een gevoelige achillespees kan hielpijn geven bij kinderen. Bij Blije Voetjes kijken we met een onderzoek naar de stand van de hiel, de voetboog en de beweging van de voet tijdens het lopen. Zo zien we of een holle voet of een strakke achillespees meespeelt in de klacht.

Op basis daarvan geven we schoenadvies en kijken we samen met je kind welke schoenen en sportschoenen de bult het minst belasten. Waar het helpt maken we een op maat gemaakte inlegzool, bijvoorbeeld met een hielverhoging die de druk van de hielomsluiting haalt. Daarnaast geven we oefentherapie voor de kuit en achillespees, en kan taping tijdelijk ontlasten.

We kijken ook of de pijn echt van de bult komt of van iets anders, zoals de ziekte van Sever of een gevoelige achillespees, en verwijzen waar nodig door voor een röntgenfoto of naar de (kinder)orthopeed. Als enige kinderpodotherapie praktijk in de regio, gespecialiseerd in kinderen in de groei, volgen we de ontwikkeling van de voet graag mee. Je hebt geen verwijzing nodig om bij ons langs te komen: je kunt gewoon een afspraak maken.