Is een knie of enkel van je kind gezwollen, warm en pijnlijk en loopt je kind daardoor mank? Is je kind ‘s ochtends stijf en komt het moeilijk op gang? Dan kan er sprake zijn van jeugdreuma (juveniele idiopathische artritis, afgekort JIA). Het klinkt heftig, maar met de juiste zorg blijft je kind gewoon spelen en bewegen. Hieronder lees je hoe je jeugdreuma herkent, wat de eerste stappen zijn en hoe wij je kind helpen met de voeten en het lopen.

Wat is jeugdreuma (JIA)?

Jeugdreuma is een chronische ontsteking van één of meer gewrichten bij kinderen. De officiële naam is juveniele idiopathische artritis, afgekort JIA. “Juveniel” betekent dat het begint voor het zestiende jaar. “Idiopathisch” betekent dat de precieze oorzaak niet bekend is. Bij JIA werkt het afweersysteem verkeerd en valt het per ongeluk de eigen gewrichten aan.

Jeugdreuma is zeldzaam. In Nederland hebben ongeveer 2.000 tot 3.000 kinderen deze aandoening, zo’n 1 op de 1.000 kinderen. Het kan al bij baby’s en peuters beginnen, maar ook op de basisschool of in de puberteit. De klachten wisselen sterk per kind. Belangrijk om te weten: jeugdreuma is geen ziekte die je kind zelf kan oplopen of doorgeven en het komt niet door te veel of te weinig bewegen.

Zo herken je jeugdreuma bij je kind

De eerste signalen zijn vaak vaag. Juist daardoor duurt het soms even voordat ouders doorhebben dat er meer speelt. Een kind loopt ineens een beetje mank, of een knie of enkel is dik. Herken je meerdere van deze signalen, dan is het goed om alert te zijn:

• een gewricht is gezwollen, voelt warm aan en doet pijn
• je kind is ‘s ochtends of na stilzitten stijf en komt moeilijk op gang
• je kind loopt mank of beweegt een knie, enkel of voet stijfjes
• je kind vermijdt spelen, traplopen of rennen, terwijl het dat eerder wel deed
• je kind is sneller moe en lusteloos dan je gewend bent
• de klachten wisselen: de ene dag lijkt er weinig aan de hand, de andere dag valt het op

Typisch voor jeugdreuma is dat de stijfheid vooral ‘s ochtends of na rust speelt en overdag met bewegen wat afneemt. Jonge kinderen kunnen zelf nog niet goed uitleggen waar het zit. Vaak zie je het aan hoe je kind beweegt: het spaart een been, houdt een enkel stijf of wil ineens gedragen worden. Neem die signalen serieus, ook als je kind niet klaagt over pijn.

Jeugdreuma in de voeten, enkels en knieën

Bij jeugdreuma zijn de knieën, enkels en voeten vaak betrokken. Dat is precies het gebied waar wij als kinderpodotherapeut naar kijken. Een ontstoken enkel of voetgewricht doet pijn bij het afwikkelen van de voet. Je kind gaat daardoor anders lopen om de pijn te ontwijken.

Blijft een gewricht langere tijd ontstoken, dan kan je kind een ander looppatroon aanleren. Ook de knie of de heup kan gaan meebewegen in een verkeerd patroon. Zo ontstaat soms een scheve belasting van het hele been. Hoe eerder je erbij bent, hoe beter we deze gevolgen kunnen opvangen en de belasting kunnen verdelen.

De vormen van jeugdreuma

Jeugdreuma is een verzamelnaam. Er zijn verschillende vormen, vooral ingedeeld naar het aantal aangedane gewrichten. Je kinderarts of kinderreumatoloog onderzoekt om welke vorm het gaat. Voor jou als ouder is vooral dit belangrijk: elke vorm vraagt om eigen zorg en de voeten en enkels kunnen bij bijna elke vorm meespelen.

• Oligoarticulaire JIA: vier of minder gewrichten zijn aangedaan, vaak grote gewrichten zoals de knie of enkel. Dit is de meest voorkomende vorm (ongeveer de helft van de kinderen).
• Polyarticulaire JIA: vijf of meer gewrichten zijn aangedaan, soms ook de kleine gewrichten van de voeten en handen.
• Systemische JIA: naast de gewrichten spelen er klachten als koorts en huiduitslag. Deze vorm komt minder vaak voor.
• Enthesitis-gerelateerde artritis: hierbij zijn ook de aanhechtingen van pezen ontstoken, vaak rond de hiel en de voet.
• Psoriatische artritis: een combinatie van gewrichtsontsteking en de huidaandoening psoriasis.

Jeugdreuma en de ogen: let ook hierop

Jeugdreuma kan samengaan met een ontsteking in het oog (uveïtis). Het lastige is dat deze oogontsteking vaak geen pijn of rode ogen geeft en dus stil verloopt. Daarom krijgen kinderen met jeugdreuma regelmatig oogcontroles bij de oogarts. Dit valt buiten ons vakgebied, maar we noemen het omdat het belangrijk is dat je kind onder controle blijft bij de juiste specialist.

Wanneer naar de (huis)arts?

Vermoed je jeugdreuma, wacht dan niet af. De volgende signalen vragen om beoordeling door een arts:

• een gewricht is langer dan een paar weken gezwollen, warm of pijnlijk
• je kind loopt aanhoudend mank of spaart een been zonder duidelijke val of blessure
• de ochtendstijfheid houdt aan en gaat niet over
• je kind is steeds vermoeider, heeft koorts of huiduitslag die je niet kunt plaatsen

De diagnose jeugdreuma wordt gesteld door een kinderarts of kinderreumatoloog in het ziekenhuis. Er bestaat geen enkele test die het in één keer aantoont. Artsen kijken naar het beeld, sluiten andere oorzaken uit, en spreken van jeugdreuma als de gewrichtsontsteking langer dan zes weken aanhoudt. Ga daarom bij twijfel eerst naar de huisarts. Die kan je kind doorverwijzen naar de juiste specialist.

Onderzoek en behandeling

Jeugdreuma is (nog) niet te genezen, maar wel goed te behandelen. Het doel is de ontsteking rustig te krijgen en te houden, zodat je kind zo min mogelijk klachten heeft en gewoon mee kan doen. De medische behandeling gebeurt bij de kinderreumatoloog en bestaat bijvoorbeeld uit ontstekingsremmers, gewrichtsinjecties en medicijnen die het afweersysteem afremmen. Veel kinderen krijgen daarnaast begeleiding van een kinderfysiotherapeut om de gewrichten soepel en sterk te houden.

Als kinderpodotherapeut behandelen wij de jeugdreuma zelf niet. Onze rol is ondersteunend en gericht op de voeten, enkels, knieën en het lopen. We werken samen met de arts en de fysiotherapeut, zodat je kind aan alle kanten de juiste zorg krijgt.

De rol van de kinderpodotherapeut

Wij zijn de enige kinderpodotherapie praktijk in de regio. Bij jeugdreuma kijken we hoe je kind staat en loopt en hoe de ontsteking de belasting van de voeten en benen verandert. Zo helpen we mee:

• we brengen het looppatroon in beeld met een video beweeg- en loopanalyse
• we ontlasten pijnlijke of gezwollen gewrichten met zolen op maat, gemaakt met moderne 3D-print technologie
• we corrigeren of ondersteunen een afwijkende voetstand die door de ontsteking is ontstaan
• we geven schoenadvies, zodat de voeten goed steunen en soepel afwikkelen
• we adviseren over belasting: bewegen waar het kan, ontzien waar het moet

Het onderzoek bij ons is kindvriendelijk en doet geen pijn. Lotte neemt rustig de tijd en legt alles uit, aan jou en aan je kind. Valt iets buiten ons vakgebied, dan zijn we daar eerlijk over en stemmen we af met de behandelend arts.

Tips voor thuis

Naast de behandeling kun je thuis je kind steunen. Deze tips vervangen geen medische zorg, maar helpen je kind wel prettiger te bewegen:

• houd rekening met de ochtend: gun je kind wat extra tijd om op gang te komen en soepel te worden
• wissel bewegen en rusten af, zodat gewrichten niet overbelast raken maar wel in beweging blijven
• zoek een sport of spel dat past bij een goede dag, bijvoorbeeld zwemmen of fietsen, waarbij de gewrichten minder belast worden
• let op goed passende schoenen die de voet steunen en soepel laten afwikkelen
• neem klachten serieus, maar blijf je kind ook aanmoedigen om mee te doen waar het kan

Merk je dat je kind blijft compenseren in het lopen of steeds een voet of been spaart? Laat het dan bekijken.